Mới đây, TT Trump đã công bố một tài liệu có tên là National Security Strategy, hay Sách Lược An Ninh Quốc Gia, Mỹ viết tắt là tài liệu NSS. Đây là một tài liệu cực quan trọng mà ta cần phải biết và hiểu rõ trước khi có nhận định chung về TT Trump, bất kể tung hô hay chống báng.
Dĩ nhiên là phe cấp tiến, đặc biệt là trong giới truyền thông loa phường cũng như trong giới trí thức khoa bảng có máu kỵ Trump, ngồi nghiên cứu đủ chuyện trong phòng lạnh, đã mạnh tiếng công kích chính sách bảo vệ an ninh quốc gia của TT Trump, như đã công kích tất cả những việc gì Trump đã làm hay không làm, đã nói hay không nói. Bất cứ chuyện gì liên quan đến Trump cũng đáng bị sỉ vả, đó là nguyên lý chung của phe cấp tiến.
Bài này sẽ xem lại vấn đề một cách bình tĩnh và sòng phẳng hơn.
TÓM LƯỢC
Sách lược an ninh quốc gia (ANQG) của TT Trump phải được coi như một 'cách mạng' trong chính sách quốc phòng và đối ngoại của Mỹ, khi nó hầu như đi ngược lại tất cả các chính sách của các vị TT tiền nhiệm từ sau Thế Chiến II tới nay, bất kể TT của CH hay DC.
Phe cấp tiến cho rằng đây là một tuyên cáo ý thức hệ -ideology statement- hơn là một sách lược bảo vệ Mỹ. Mà nếu đó là một sách lược bảo vệ Mỹ thì chính sách này thật sự đã đặt nước Mỹ trong thế nguy kịch, bị đe dọa lớn hơn nhiều, khi Mỹ mất hết đồng minh cố hữu mà lại tạo thêm không biết bao nhiêu kẻ thù mới.
SÁCH LƯỢC MỚI CỦA TRUMP
Chúng ta thật ra không có nhu cầu đi vào chi tiết của một sách lược có thể nói bao gồm gần như tất cả mọi khía cạnh của mọi chính sách của TT Trump. Chỉ cần ghi nhận một vài điểm chính, cùng với một vài hậu quả cụ thể, cũng như công kích lớn.
a) Triết lý nền tảng
Trên căn bản, sách lược ANQG mới của TT Trump đặt nền tảng gần như trọn vẹn trên mục tiêu ông Trump đã hô hoán tới khan tiếng, là America First. Từ căn bản đó, ông Trump đã đưa ra những thay đổi khổng lồ trong chính sách đối ngoại, với kẻ thù cũng như với những xứ gọi là đồng minh, với hậu quả trực tiếp lên sách lược tổng quát ANQG.
b) Những định nghĩa mới về bạn và thù
Nói trắng ra, qua tài liệu mới này, điểm quan trọng nhất đáng để ý là TT Trump đã định nghĩa lại thế nào là đồng minh, là kẻ thù. Ai bạn, ai thù? Cái nhìn -hay định nghĩa- của TT Trump khác hẳn cái nhìn của gần hết các vị TT tiền nhiệm từ sau thế chiến tới nay, nhất là từ Bush Con tới Obama tới Biden.
Không ai không biết chính sách đối ngoại của Mỹ, nền tảng của sách lược ANQG từ sau thế chiến tới thời Biden, kể cả trong nhiệm kỳ đầu của TT Trump, vẫn đặt nền tảng trên con đẻ của chiến tranh lạnh, là liên minh với các quốc gia Tây Âu và các quốc gia theo chủ nghĩa tư bản chống lại khối được coi như kẻ thù chung là khối cộng sản, bây giờ đã đổi áo thành xã nghĩa, như tắc kè đổi màu da cho thích hợp hơn với môi trường hiện hữu sau khi CS đã bị vứt vào thùng rác lịch sử.
Nền tảng 'chống cộng' này bị lung lay tận gốc rễ khi bức màn sắt cộng sản rơi rụng như sung vào những năm 1989-1990. Kẻ thù chung cộng sản 'biến mất' nhưng tình đồng minh Mỹ-Tây Âu vẫn còn, tuy chẳng ai hiểu đồng minh trong chuyện gì, để làm gì.
Cho tới ngày khủng khiếp 9-11 khi al Qaeda đánh Mỹ. Bất thình lình, khối đồng minh tìm ra được một kẻ thù mới để coi như biện minh cho tình đồng minh được tái sinh: kẻ thù chung mới xuất hiện chính là các nhóm khủng bố Hồi giáo quá khích. Khi Mỹ ra tay đánh Afghanistan và nhóm nắm quyền tại đó, Taliban, thì cả khối đồng minh, kể cả rất nhiều đồng minh mới ngoài Tây Âu, đã chung lưng sát cánh với Mỹ.
Hơn hai chục năm sau, mối đe dọa của khủng bố Hồi giáo quá khích phai nhạt đi trên khắp thế giới qua những càn quét thật hữu hiệu của Mỹ và các đồng minh cũ và mới.
Chất keo gắn bó tình 'đồng minh' có vẻ loãng đi nhiều khi lý do tồn tại khó biện minh hơn vì mất 'kẻ thù chung'. Cộng sản đã tiêu tùng trong khi khủng bố Hồi giáo quá khích cũng hết còn là đe dọa lớn. Trong khi thiên hạ lại thấy một đại cường kinh tế mới nổi, là Trung Cộng. Sức mạnh kinh tế của TC lớn như thổi, đưa đến tình trạng bối rối chung: phải đối phó như thế nào, chặn chống TC hay trái lại, muốn có quan hệ tốt với mấy Chú Ba?
Quan trọng hơn xa, làn ranh ý thức hệ giữa khối tư bản và khối cộng sản của thời chiến tranh lạnh ngày càng phai nhạt khi ta thấy các chính sách của Mỹ, đặc biệt là bắt đầu từ thời Obama, có vẻ 'tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc' về phía tả, trong khi khối cựu Liên Xô và đặc biệt là con rồng Tầu cộng ngày càng bò về phía tư sản mại bản.
Bức tranh đồng minh/kẻ thù qua ý thức hệ hiển nhiên bị xáo trộn, trở nên rối mù. Chẳng ai còn biết chắc ai bạn ai thù nữa. Trong khi thế giới đang tự lột xác, chao đảo tìm hướng đi mới, thì xẩy ra hiện tượng... Trump!
Nhiều người, nhất là các chuyên gia tự phong, đã ngỡ ngàng, ngạc nhiên khi thấy Trump đắc cử tổng thống quá dễ dàng năm 2016, đánh xập một thành đồng chính trị có vẻ thật vững chắc là bà Hillary. Nhưng nghĩ cho cùng, Trump thành công không phải là một bất ngờ hẳn. Dân Mỹ, rối trí trước những thay đổi khổng lồ của chính trường thế giới, đã chọn một giải pháp tất nhiên: đó là chọn một cái gì vững chắc, không rung rinh chao đảo, mà họ biết được, hiểu được, và tin tưởng được. Một người nói một thứ ngôn ngữ mà họ hiểu được, không màu mè, chải chuốt, 'nghe dzậy mà hổng phải dzậy' như một chính trị gia bình thường, dẻo lưỡi kiểu Obama hay Clinton.
Trong tư cách một người KHÔNG phải là chính trị gia chuyên nghiệp, Trump cố tình không nhìn vào lịch sử chính trị thế giới, bất cần biết nguy cơ cộng sản vì cộng sản đã tiêu tùng rồi, khinh thường nguy cơ khủng bố Hồi giáo bị coi như dẹp yên rồi, ngoại trừ một vài tên khùng điên lẻ tẻ, mà chỉ nhìn thấy một nước Mỹ ngày càng sa sút, ngày càng bị thế giới khai thác, lợi dụng trong khi cả thế giới lại khinh thường Mỹ một cách công khai, không ngại chửi Mỹ là ngu, hay nhẹ hơn, ngây thơ. Dân cả thế giới luôn luôn tay chìa ra nhận tiền Mỹ trong khi miệng chửi Mỹ ngu, nhất là dân Âu Châu.
Trump cũng thấy rõ là những đồng minh cố hữu, đặt biệt là Tây Âu và cả hai anh láng giềng Canada và Mexico, đóng tuồng là đồng minh, trong khi cố khai thác, vắt sữa con bò Mỹ tới chết.
Để rồi Trump nói huỵch tẹt ra, đó không phải là đồng minh, hết chuyện.
Đó là cách định nghĩa mới của TT Trump về 'đồng minh'. Còn về kẻ thù thì sao?
Với Trump, những kẻ thù của Mỹ là những xứ muốn gây hại trực tiếp cho Mỹ, như Iran, Venezuela,... Những kẻ thù 'cố hữu', cổ điển không còn nữa. TT Trump ra trước Liên Hiệp Quốc công khai lên án chủ nghĩa và chế độ cộng sản, nhưng đó là cái hại chung cho cả nhân loại, riêng đối với Mỹ, Mỹ không bị cộng sản trực tiếp đe dọa. Nôm na ra, kẻ thù của Mỹ là những xứ trực tiếp muốn gây hại Mỹ, hay muốn khai thác Mỹ vì quyền lợi của họ, chứ không còn là những chủ nghĩa trừu tượng như cộng sản và Hồi giáo quá khích là loại lắt nhắt mà Trump rất coi thường, tự cho có thể dẹp yên dễ dàng. Kẻ thù lớn và nguy hại hơn nhiều là... Tầu cộng.
c) Kẻ thù mới: Trung Cộng
Khi TT Trump ngay trong nhiệm kỳ đầu, bổ nhiệm giáo sư Peter Navarro làm Đại Diện Thương Mại, ông đã công khai tuyên chiến với Trung Cộng.
Trump nhìn TC như một kẻ thù ngay trong hiện tại, đang gặm nhấm cả thế giới qua chính sách mậu dịch tung hàng rẻ vào thế giới nghèo, và qua viện trợ kinh tế của TC. Chuyện này chính là chủ đề của tuyệt tác của GS Navarro 'Death By China'.
Cái nguy cơ khổng lồ mà Trump nhìn thấy rõ trước mắt hiển nhiên không còn là chủ thuyết cộng sản hay mấy tên Hồi giáo cực đoan, mà chính là việc đại cường Mỹ mất thế đại cường để rồi thế giới sẽ bị thống trị bởi một đế chế mới cực nguy hại là... Tầu cộng. Về lâu về dài, nếu không sửa đổi, 'đế chế' Mỹ sẽ suy thoái như các đế chế Anh, La Mã,... trước đây.
Chính sách chặn TC của TT Trump, ngay từ nhiệm kỳ đầu, ai cũng thấy, đó là tìm cách cô lập TC về kinh tế cũng như chính trị, bằng cách bao vây TC bằng các 'đồng minh' mới của Mỹ, từ Nga qua Ấn Độ, Úc, các xứ Đông Nam Á trong đó có cả VN, rồi qua Đài Loan, Nhật, Nam Hàn, và nếu có thể, cả Bắc Hàn luôn. Chính sách bao vây cô lập TC giải thích việc Trump có vẻ nhẹ tay với CSVN, vì muốn kéo VN vào thành một mắt xích bao vây TC.
Hiểu cho rõ: Trump đánh bắt Maduro không phải vì ma túy, cũng chẳng phải vì dầu hỏa Venezuela, mà chính vì nguy cơ Trung Cộng đang chui vào sân sau của Mỹ. Ngay cả những việc Trump làm liên quan tới Panama và Greenland, cũng là những biện pháp cản Tầu cộng, không hơn không kém.
Nhiều chuyên gia bàn về chủ thuyết Monroe -bảo vệ vùng Tây Bán Cầu Mỹ Châu-, nhưng việc chống TC đi xa hơn thuyết Monroe, vì nhắm chặn bành trướng của TC trên khắp thế giới.
d) Những đe dọa an ninh mới khác
Những kẻ thù 'cổ điển' là những ngoại thù, muốn đánh Mỹ từ ngoài bằng võ lực, là những thứ Trump rất tự tin, coi như có cách đối phó hữu hiệu. Kẻ thù mới và nguy hiểm mà Trump nhìn thấy rất rõ, đó là:
- những kẻ thù từ trong nước là đám di dân lậu gây hại vô bờ cho an ninh trật tự công cộng trong xứ và cho kinh tế Mỹ: tốn ngân sách cho y tế, giáo dục, an ninh, chiếm việc làm của dân Mỹ, phá vỡ những giá trị văn hoá truyền thống Mỹ;
- thế giới mạo danh là đồng minh, là bạn, đã, đang và vẫn muốn tận tình vắt sữa con bò Mỹ vì quyền lợi của họ.
- Trung Cộng trở thành đại thù lớn nhất và nguy hiểm nhất của Mỹ.
e) Thế giới mới trong mắt của Trump
Nói chung, TT Trump nhìn thế giới như cái gì lưỡng cực, với một bên là Mỹ và một bên là cả thế giới còn lại, chẳng ai là bạn vĩnh viễn mà cũng chẳng ai là thù vĩnh viễn, mà chỉ có quyền lợi của mỗi bên, mỗi xứ, đặc biệt là quyền lợi kinh tế dựa trên bình đẳng và công bằng, không lợi dụng nhau, tùy theo thời điểm lịch sử.
Âu Châu mất hẳn tư thế 'đồng minh' được biệt đãi.
Liên Hiệp Quốc không được nhắc tới một lần trong tài liệu NSS. Vì LHQ là một tổ chức lỗi thời, không còn tiếng cũng chẳng bao giờ có miếng. Quanh năm ngày tháng chỉ lo tổ chức hội nghị linh tinh, giúp đám quan chức du lịch khắp thế giới, khách sạn 5 sao, máy bay hạng nhất, cao lương mỹ vị vô song,... Hoàn toàn tốn tiền mà vô tích sự. Với những con vẹt vẫn còn ca bài Diễm Xưa, tung hô LHQ, xin hỏi chứ khi CSBV tung quân chiếm VNCH, LHQ đã làm gì? Chủ tịch Hội Đồng Bảo An LHQ bây giờ là một anh... Somalia!!! CSVN và Trung Cộng cũng đã từng là thành viên của HĐBA này. Với những tay thảo khấu này nắm quyền, LHQ còn nghĩa lý gì? Nếu kẻ này là Trump, sẽ yêu cầu LHQ chuyển trụ sở ra khỏi New York, khỏi nước Mỹ luôn. Qua Pháp, qua Na Uy,... Xem nước nào dám nhận? Đi xa hơn, Mỹ rút ra khỏi LHQ thì LHQ sẽ... mồ yên mả đẹp luôn.
Trong NSS, chuyện của Mỹ, chính người Mỹ sẽ phải lo, quyền lợi của Mỹ, chính người Mỹ phải tỉnh ngủ, bảo vệ cho kỹ, không thể trông chờ bất cứ vào ai khác, vào bất cứ đồng minh nào, vì thực tế, chẳng có ai là đồng minh hết. Trước khi lo cho thế giới, người Mỹ phải lo cho chính nước mình trước, quyền lợi của mình trước. Đó chính là nền tảng của sách lược America First, không hơn không kém.
Và đó cũng là thực tế của chính trường thế giới. Vì trong thực tế lịch sử thế giới, chưa có tổng thống, vua, hay thủ tướng nào lại có chính sách phục vụ nước ngoài trước khi phục vụ xứ mình. Tất cả đều 'làm' mà không dám nói, trong khi Trump làm và nói huỵch tẹt ra luôn.
Cái nhìn này giải thích việc TT Trump xét lại thuế quan vào Mỹ của hàng nhập từ cả thế giới, không chừa một xứ nào, đồng minh cố hữu cũng như kẻ thù cũ mới. Cũng giải thích thuế quan đã trở thành một thứ vũ khí chiến lược ANQG mà nhiều người tố cáo là... 'chống' cả thế giới.
CHỈ TRÍCH CỦA ĐỐI LẬP
Đảng DC nói riêng và phe cấp tiến nói chung, luôn cả các 'đồng minh' cố hữu trong truyền thông loa phường dĩ nhiên đã nhất loạt chống mạnh, tố cáo sách lược mới đủ tội, nghiêm trọng nhất là:
1- Mỹ từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới
Theo kẻ này, làm con bò để cả thế giới đè xuống vắt sữa tới chết khô, không phải là 'lãnh đạo thế giới'. Thực tế mà nói, Mỹ đã 'lãnh đạo thế giới' về chuyện gì? Ngoài việc luôn luôn phải chi tiền nhiều nhất trong tất cả mọi việc 'làm chung' với thế giới, từ Liên Hiệp Quốc, NATO, Tổ Chức Y Tế Quốc Tế WHO, Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới WTO, Tổ Chức Bảo Vệ Văn Hóa Thế Giới UNESCO, Thỏa Thuận Paris Về Khí Hậu,... Nếu quan niệm 'lãnh đạo thế giới' nghĩa là phải từ bi hỷ xả, đi vay mượn tới ngập đầu để có tiền bố thí hay cõng cả thế giới, thì xin lỗi, kẻ này không chia sẻ quan niệm đó chút nào.
2- Mang ý thức hệ quốc gia -nationalism- vào an ninh quốc gia
Sách lược an ninh quốc gia mới của Trump có vẻ ích kỷ, lo cho Mỹ, mang nặng tính 'quốc gia' hay 'chủ nghĩa dân tộc' -nationalism-, mà bất cần ngó tới quyền lợi và an ninh chung.
Trên căn bản, quốc gia lúc nào cũng là nền tảng của sách lược ANQG, có gì sai? Về chuyện an ninh chung, thế giới của thế kỷ 21 đã lột xác, những khối liên minh trên thế giới của gần một thế kỷ trước, hết hợp thời thế từ quá lâu rồi.
3- Mỹ 'đánh nhau' với cả thế giới
Đây ám chỉ chính sách thuế quan mới, áp đặt thuế quan trên tất cả các quốc gia có trao đổi mậu dịch với Mỹ. Khi Mỹ muốn quân bình hóa cán cân mậu dịch với cả thế giới, khi Mỹ tăng thuế quan lên hàng nhập của tất cả các nước, đó không phải là đánh nhau với cả thế giới, mà chặn bớt việc cả thế giới đang khai thác Mỹ, để bảo vệ kỹ hơn nước và dân Mỹ.
Công kích Trump hiếu chiến, muốn đánh nhau với cả thế giới mang tính phe đảng lố bịch, không nhìn thấy cả thế giới đã và đang xúm vào vắt sữa, xẻ thịt con bò Mỹ.
4- Phản bội đồng minh Tây Âu
Khi TT Trump kêu gọi Tây Âu, hay cụ thể hơn NATO, phải tự lo chuyện quốc phòng nhiều hơn, đó không phải là phản bội, mà là khuyến khích đồng minh trưởng thành hơn, có tinh thần trách nhiệm cao hơn với chính họ.
Sách lược an ninh quốc gia của TT Trump mở ra một trang sử mới cho nước Mỹ. Chúng ta có thể có hai thái độ: tìm đọc để hiểu cho kỹ nguyên lý của các chính sách của TT Trump, hay nhắm mắt chửi tưới mà chẳng biết mình chửi cái gì.
ĐỌC THÊM
https://www.realclearpolitics.com/articles/2025/12/21/trump_national_security_strategy_mirrors_trump_world_153655.html#2
